Growing Archive of Reconstruction

Neeltje ten Westenend

Frederiksoord als tentoonstellingsmodel

2017-nu

Growing Archive of Reconstruction is een artistiek onderzoeksproject van Neeltje ten Westenend over de representatie van de geschiedenis van de Koloniën van Weldadigheid te Frederiksoord. Hoe wordt de geschiedenis van het landbouwkundig en sociaal economisch experiment van Frederiksoord verteld? Hoe ontstaat beeld vanuit tekst, vanuit de archieven, herinneringen en verhalen? Het fictieve lijkt onlosmakelijk verbonden met een periode waar weinig tot geen beelden van zijn. Hoe wordt deze geschiedenis bewaard, doorverteld en wat betekent deze geschiedenis voor de huidige tijd? Waarin zit de spanning tussen het ideaal en het geleefde? Hoe ontstaat er ruimte voor de toeschouwer en bezoeker om anders te kijken naar en te denken over de maakbaarheid van de samenleving én de geschiedenis?

In dit kunstproject zijn de blik (ogen van buiten), tijd en het verstrijken van tijd belangrijke elementen. Als onderwerpen maar ook voor het opbouwende proces. Dit proces is het beste te vergelijken met het creatieve proces in aanloop naar een documentaire film. Het onderzoek, de experimenten (reconstructies) en de uitwerkingen zijn verweven met elkaar. Er worden tegelijkertijd meerdere sporen bewandeld. Het resultaat is drieledig: er wordt gewerkt aan een korte film, een fysiek en digitaal archief, én aan een eindpresentatie in de vorm van een tentoonstelling.

Vanaf het najaar van 2026 startten we met het presenteren van Growing Archive of Reconstruction. We beginnen met het tonen van delen van het kunstproject in Frederiksoord-Wilhelminaoord, op de specifieke locaties waar het verhaal over deze geschiedenis wordt verteld en zichtbaar is in het landschap. We vinden het belangrijk om delen van het Groeiend Archief eerst in Frederiksoord- Wilhelminaoord te presenteren, waarbij het kunstproject direct reageert op het verhaal, het landschap en het UNESCO werelderfgoed zelf. De centrale thematiek van ‘kijken en bekeken worden’ wordt in het gehele concept uitgewerkt. Daarbij zijn de terugkerende vragen: Hoe activeer je de rol van de bezoeker in de vormgeving van een tentoonstelling waarin de toeschouwer als het ware medeplichtig wordt gemaakt in een gecultiveerd spel van kijken en bekeken worden? Met welke blik kijken we naar het verleden in het heden? En welke perspectieven ontbreken nog?

Groeten uit Wilhelminaoord

Deze eerste presentatie is een inleiding op het Groeiend Archief van Reconstructie. Bezoekers maken kennis met de kunstenaar, haar werkwijze en onderzoek en is bedoeld als een opening naar andere mogelijkheden van representeren en kijken. Het bestaat o.a. uit een eerste vertoning van een video-installatie over de ansichtkaarten uit het Drents Archief uit 1890–1960 en een ruimtelijke geluidsinstallatie. In deze ansichtkaarten worden de koloniën als idyllisch voorbeeld werden verbeeld. Daarnaast worden ook de oorspronkelijke ansichtkaarten en andere onderdelen van het Groeiend Archief tentoongesteld. Deze presentatie maakt ruimte voor andere perspectieven en nodigt bezoekers actief uit om mee te denken.

Wanneer: zondag 11 oktober t/m zondag 18 oktober 2026
Waar: Koloniekerkje Koningin Wilhelminalaan 53, Wilhelminaoord
Openingstijden: 12.00 – 17.00 uur
Toegang: gratis

Terugkerende vragen in het werk van kunstenaar Neeltje ten Westenend zijn: door middel van welke processen en rituelen wordt betekenis gegeven aan de ruimte, waar en hoe worden plekken toegeëigend, waarin zit de bewegingsruimte? Haar werk ontstaat in de openbare ruimte, die in haar ogen meer is dan straten, parken, pleinen en gebouwen. Je zou kunnen zeggen dat zij de publieke ruimte als sociaal laboratorium opvat. Hoe functioneert deze? Hoe bepaalt de bebouwde omgeving het leven van mensen? Ze kijkt onbevangen naar het kleine sociale verkeer, gefascineerd door het spanningsveld tussen publieke en private ruimte. Als een antropoloog onderzoekt zij het gedrag van mensen. Als een regisseur ontwikkelt zij scenario’s en studies over de publieke ruimte. Cartografie geeft haar de mogelijkheid om naast de antropologische benadering een abstracte orde aan te brengen in het onderzoek. Haar projecten hebben vrijwel zonder uitzondering een langlopend karakter. Ten Westenend ontwikkelt haar projecten naar aanleiding van een opdracht of een specifieke context, uit een meestal zelf geformuleerde vraag. De verschijningsvorm is zowel tastbaar als niet tastbaar, variërend van ruimtelijk werk en publicaties tot film en het ontwerpen van een ritueel.

Samenwerkingspartners: het Koloniekerkje, Museum De Proefkolonie en het Drents Archief.
Mede mogelijk gemaakt door: Mondriaan Fonds, Provincie Drenthe.